Dostępność ≠ Overlay: ostrzeżenie American Council of the Blind dotyczące nakładek

Od lat dyskutują o tym programiści, specjaliści ds. dostępności, a przede wszystkim osoby z niepełnosprawnościami korzystające z technologii wspomagających.

W 2021 r. American Council of the Blind (ACB) przyjął poświęconą temu zagadnieniu Resolution 2021-09 — Website Overlays. Stanowisko to powinien znać każdy właściciel witryny, firma lub programista rozważający takie rozwiązanie.

American Council of the Blind to amerykańska organizacja tworzona i kierowana przez osoby niewidome i słabowidzące.

Działa na rzecz ich praw i równych szans, w tym dostępu do informacji i usług cyfrowych.

Dlatego szczególnie ważny jest głos osób faktycznie korzystających z czytników ekranu, powiększalników i innych technologii wspomagających.

29 września 2021 r. zarząd ACB przyjął Resolution 2021-09 dotyczącą website overlays.

Rezolucja wychodzi z podstawowego założenia: dostęp do informacji w Internecie jest istotny dla edukacji, zatrudnienia i integracji społecznej.

W odpowiedzi na bariery powstały rozwiązania wykorzystujące automatyzację i sztuczną inteligencję, często instalowane przez JavaScript i obiecujące wykrywanie lub naprawianie problemów z dostępnością.

Problem pojawia się wtedy, gdy są przedstawiane jako zamiennik prawdziwej strategii dostępności.

ACB sprzeciwia się tworzeniu odrębnego doświadczenia specjalnie dla użytkowników technologii wspomagających.

Według organizacji niektóre overlaye mogą prowadzić do oddzielnego i często gorszego doświadczenia osób niewidomych lub słabowidzących.

Celem powinno być korzystanie przez wszystkich z tej samej strony, treści i funkcji, a nie oferowanie alternatywnej wersji po wykryciu technologii użytkownika.

ACB wskazuje również, że overlay może dać właścicielowi witryny fałszywe przekonanie, że obowiązki dotyczące dostępności zostały już spełnione.

Tymczasem w kodzie mogą pozostać problemy: niewłaściwa semantyka, nieopisane formularze, brak obsługi klawiaturą, błędne zarządzanie fokusem czy komunikaty dynamiczne, których czytnik ekranu nie ogłasza.

Dodanie funkcji dostępności nie jest tym samym co uczynienie produktu cyfrowego dostępnym.

Prawdziwa dostępność wymaga działań proaktywnych i stałego zaangażowania w inkluzję.

Zaczyna się na etapie projektowania i trwa podczas tworzenia: w strukturze HTML, komponentach, obsłudze klawiaturą, fokusie, formularzach, błędach i treści.

Automatyczne narzędzia mogą pomagać, ale nie zastępują w pełni oceny człowieka ani testów z technologiami wspomagającymi.

ACB domaga się znaczącego udziału osób niewidomych i słabowidzących w technologiach tworzonych z myślą o tej społeczności.

Jeśli narzędzie ma poprawiać doświadczenie użytkowników czytników ekranu, powinni oni uczestniczyć w projektowaniu, tworzeniu i ocenie rozwiązania.

Dostępność nie polega wyłącznie na zaliczeniu technicznej listy kontrolnej, lecz na realnej możliwości korzystania z produktu lub usługi.

Rezolucja ACB nie odrzuca innowacji technologicznych. Organizacja popiera innowacyjne rozwiązania zwalczające brak dostępności w Internecie.

Kwestionuje natomiast traktowanie odrębnego doświadczenia lub overlaya jako powierzchownej odpowiedzi na problem wymagający zmian strukturalnych i ciągłych.

AI i automatyzacja mogą pomagać znajdować i naprawiać problemy, ale powinny być częścią procesu dostępności, a nie jego zamiennikiem.

Obecność pływającego przycisku dostępności nie dowodzi, że strona jest dostępna.

Właściwe pytanie brzmi: czy osoba z niepełnosprawnością może rzeczywiście korzystać z witryny i wykonać te same zadania co inni?

Czy może nawigować, wypełniać formularze, kupować, rozumieć błędy, obsługiwać kontrolki klawiaturą i używać własnej technologii wspomagającej bez zakłóceń?

Rezolucja 2021-09 przypomina: dostępność nie powinna być warstwą dodawaną na końcu projektu.

Powinna być częścią projektu i procesu tworzenia od samego początku.

Przed instalacją narzędzia obiecującego automatyczną naprawę warto zapytać: czy naprawdę usuwamy bariery, czy tylko nakładamy na nie kolejną warstwę?

American Council of the Blind — Resolution 2021-09: Website Overlays
Przyjęta 29 września 2021 r.

Zobacz oryginalną rezolucję American Council of the Blind

Artykuł jest częścią serii „Dostępność ≠ Overlay”, w której analizujemy stanowiska organizacji osób z niepełnosprawnościami, instytucji publicznych i specjalistów oraz techniczne ograniczenia overlayów.

Część 01 — American Council of the Blind: Website Overlays.
Następna część: National Federation of the Blind i jej stanowisko wobec overlayów.